Дагурская шаманка_Диктофон Али эхлэв. Зуны амралт «монголоор биш» дандаа эрдэмтэнгүүд ирээд тэгээд нааш цааш «монголоор биш» Гэм нь холиогоо. Гэм нь холиогоо. Холиог чинь бас ядаргаатай. Би зургаан сар эдний тэнд сургалт хийж очжээ. Зургаан сард Сүхбаатар. Санктпетербургт очсон. Арбитраар уулзаад тэгээд дагуур жинхэнэ наашаа санаатай судалгаанууд. Таны бие сайн ба? Сайн. Та өнөөдөр хүнийг ирөөлсөнгүва ирөөлсөнгүа? Ирөөлөөгүй. Үдийн хойно болбол одоо амархан шиг өөрөө хэвтэсэн «монголоор биш» идэж уугаад бас «монголоор биш» Тийм байх аа. Тэгээд одоо намайг хэвтэхнээ энэ хүү маань гажар мажар хэвтүүлж. Аан хөөрхий. Тэгээд би хэвтөө. Тэгээд одоо гурав божээ хурдан босъё доо. Энээ «монголоор биш» Тэр Сэрчингөө бөө болбол ерөөсөө ерийн үед бол энэ гэрт нь дүүрэн хүн одоо засал хийдэг хүмсүүд үзэл үзүүлдэг хүмсүүд байдаг. Өнөөдөр ч гэсэн одоо нэг цаг хагас болтор ядагштээс аваад одоо үдийн хойно болтор ингээд үздэг гэж байна. Тэгээд өнөөдөр маргааш бас жаахан ажилтай учраас өнөөдөр тэгээд та бүхэнд цаг гаргаад нэг жаахан цаг гаргаж өгөх хүсэлтэй байна. Жа. Тэгээд асуултаа асуугаарай. Манай диктафон дээр бичиг авч болох уу? Таны энэ шингээлт авч болох уу гэнэ ээ. Болно оо хамаагүй. Аа баярлалаа. Энд тавьчих уу? Энд тавьчих. Энэ монгол хэлтэй. Бид гурав болбол монгол хэлтэй. Хэн энэ Оля бол хятадаар бол сайн ярина. Хятад хэл. «хятадаар ярив» Тэгээд таны алдар нэр хэн бэ? Дахиад хэлээрэй. Би бол Ононхалдэй. Дагуур үндэстэн. Дагуураар бол Онон хал бусагчим хон гэж хэлнэ ээ. Тэгвэл одоо би энэ нутгийн хүн. Хайлаар дагуур гэж хэлнэ. Дагууры бол хэд хуваадаг ш дээ. Морин даваагий дагуур байна аа. Ийгвэл одоо чичхары дагуур байна аа. Ийгвэл одоо хайлаары дагуур байна аа манай энд ирсэн одоо. Тэгвэл одоо тэр Шинжаанд очсон нь одоо шинжаан дагуур гэж одоо игэж хэдэн бөөн хувааж байна аа. Түрүүн хуучиндаа байсан бол одоо бүр нэг үндэстэн ш дээ нэг ш дээ. Тээд одоо тэр гажар гажраар нь тэгж нэр өгөөд томьёолоод одоо ийм одоо Ононхалдэй босогчимхонэй одоо би самааны ажил хийж байгаа болохоор одоо ожоор самаан гэж хэлнэ ээ дагуураар. Одоо үеө залгамжилсан дээр үеэс одоо уламжилж ирсэн ийм дагуур самаан аа гэж ийм. Ийм одоо удмын самаан гэсэн үг ш дээ. Таны аав ээж бас хайлаар дагуур байнагү? Аав ээж бол бүр нас барсаан. Бид бол эгч дүү долоо. Би бол хоёрдугаар, дээрээ нэг эгчтэй. Одоо өөрийн бол гурван хүү дүүтэй, хоёр хүүхэн дүүтэй, долоон ах дүү. Бас мөнөө бүр байна аа. Ээж ав байхкүй нас бараа. Та тэгээд одоо хэд настай вэ? Мөнөө юу? Жаран дөрөвтэй. Жаран дөрөв. Тэгээд бөөгийн өмнө та ямар мэргэжилтэй байсан бэ? Уг нь бөө болохоос өмнө ямар ажилтай байсан бэ? Бөө болохоос урты ажил бол багшийн ажил нэг хийгөө. Үрхөлж өвчлөөд байх болохоороо сүүлд нь ажилаа солиод одоо «хятадаар ярив». Нягтлан. Нягтлан бодогч. Няравын ажил. Тийм ажил хийгээд сүүлд одоо бас өвчлөөд л байх ахулаа ажилын амралтаа аваад сай одоо энэ ажлаа хийнэ гээд одоо шуудсаан. Шуудаад одоо энэ ажлаа авснаас хойш тэгж ихээр өвчлөхгүй л байна. Хамаагүй болсоон. Мөнөө бас нэг ва хөгшир байна аа. Одоо бага сага энэ гуч дөчин жилийн өвшин юм чинь бас бага сага одоо өвшилдөг болоо гэсэн үг. Энэ гар мар ийгээд ийгээд. «хятадаар ярив» зүрх наашилдаг болоо нэг баса. Ажил бас их болохоор ажилдаа бас их дарагдаж байна аа гэж хэлнэ ээ. Би бол одоо арван дөрвөн наснаасаа бол ийгэж өвшилсөн. Үрхөлж одоо манараад унтдаг байж таталдаад л. Ухаагүй болно оо тийн. Тээд одоо олон их хотоор бөө жин тинжин гэж байгаад одоо засуулж явсаа. Бөө ч одоо тийм тууштай эмнэлгэд орвол одоо тэгж юу байкүй ээ өвшин байкүй. Тэгээд одоо сүүл сүүлөөр нь одоо наяад оны эхний үеэр одоо хүн үзээд одоо ийгэж хэлдэг болоо нады одоо бөөний ажил хийнэ ээ гэж. Би тэр үед нь өөрөө ажилтай байсан болохоороо бас одоо ийм бөөний ажил хийнэ гэж одоо бодоо ч үгүй ээ. Бас хүнийг хэлэхээр бас инээд хүрж байсан ш дээ одоо. Яад гэнэтхэн юу ч мэдэхгүй одоо үзчихдэг юм гэж яагаад одоо мэддэг болох юм гэж одоо гайхсан ш даа бага байсан шин. Сүүл сүүлдээ одоо зүүд хэсэв миний. Би бол одоо олонх юмыг бүр зүүдөөрөө хийдэг. Мөнөө ч зүүдөөрөө хийдэг. Одоо бурхан шүтээн одоо бөө болох чинь бурхан босгоодог ш дээ чи өөрийхөө одоо хамгийн шүтэж тахих бурханаа босгоно ш дээ. Одоо энэ бурхныг бүр зүүдөөрөө хийгээд зүүдөөрөө босгоогсон. Тэгээл одоо мөнөө энэ ажлаа бас зүүдөөрөө хийнэ ээ. Зүүд одоо игэж игэж заавал одоо яаж хийнээ гэвэл яаж хийнээ. Тахилаг шүтлэг өөр айлын одоо одоо бөө гаргаана уу, одоо бөөний тахилаг хийнэ үү, одоо овоо ус тахина уу, одоо эний бүр одоо зүүд орно оо. Би бол сайн хийнэ. Одоо жишээлвэл одоо би чинь ийгээд одоо улсын их хуралд ордог бишмү. Эний бас зүүд ирнаа. Зүүд ирэхгүй бол би дураараа хаашаа ч дураараа явж болохгүй ш даа. Нэг удаа тэр чинь наймдугаар ес арав арван нэг ес дүгээр удааны одоо энэ бөөний одоо энэ хурал чинь одоо аласяат хийгээштээ америкийн. Тэгтэл одоо зүүд байкүй ээ. Зүүд байкүй болохоор нь би бас гайхажээж одоо очкүйшдээ гэж одоо. Гэвч одоо нэлээн ойртоод ирэхээр нь одоо зүүд өгж яваад ирээ гэсэн. Тэгээд одоо яваад ирээ. Тэгээл одоо бага сага одоо тэр үглөл бишиншдээ одоо очоод ярих юм бэлтгэгтээ бас өвчин үзэх адил аа. Тэгж одоо мөнөө ч намай ийгээд бишээд өг гэвэл нэг үсэг бичиж чадахгүй ээ. Одоо тэр өвчин үзэх адил ирвэлсээ одоо үсгий бол дарааллуулан бичдэг. Тэгж хамаг анхны хуралд орохдоо бас тэгж зүүдэлсээн. Одоо нэг бүдүүн хурлын танхимд ороод байжийнаа гэж одоо тэгээд одоо тэнд бол олон гадаад дотоодын олон одоо хүн одоо бүр одоо судлагч соёлтон одоо ийм эрдэмтэн улсууд олон байжээнаа гэж. Гэвч одоо би ийм үндөр одоо хурлын илтгэл хийдэг одоо табчин дээр зогсоод одоо ярьж байна гэнэ ээ. Одоо ярьсан хэдэн үгээ бол цээжилсэн тийм зүйлээ мартдаггүй одоо. Унтрах шахсан уг гарвалыгаа гэнэ ээ, улалжин дэлгэрэх сарнай сэшиг шиг одоо мандуулж явъя аа гэж одоо ийгэж хэлээ. Тэгээд одоо би одоо сүүлд нь сэрээд одоо тон гайхаа. Ямар зүүд билээ гэж. Тэхэд одоо манай өвгөн хэлжийнээ. Чи одоо хуралд орно гэжийнэ аа гэж. Ай хаана тийм хуралд орхом бэ гэж одоо би ийгэж хэлээд үнгөрөө. Тэгээд одоо үнөд тэр жил одоо ийгэж хуралд ороо. Тийм үү? Тэгээд одоо би тэр үгийн утгыг ийгэж ойлгоо. Унтрах шахсан бол одоо энэ бөөний одоо залгамжлагч бүл байкүйлээ. Энэ бөөний шашны бол нэгэнтээ одоо бөөгийн одоо утга соёл гэж бараг одоо үндсэн дээрээ устах халдаашдээ байкүйлээ. Гөвч одоо бид бол өнөө эрин цагийн шүтэн тахин уламжилж залгамжилж гарсан болохоороо энэ одоо унтрах унтарч байгаа галы адил одоо унтрах шахсан одоо уг уг гэсэн чинь одоо энэ одоо залгаж ирсэн дээдүүлийг хэлжээншдаа. Эний одоо унтрах шахсан уг гарвалаа болвол одоо улалжин дэлгэрэх сарнай адил одоо сүсгэл адил мандуулж явъя аа гэж одоо ийгэж одоо шармайж байна аа бас. «оросоор ярив» «оросоор ярив» Бөө ажил хэзээ хийж эхэлсэн? Одоо яг одоо ёс журмы ёсоор болбол одоо эний залгамжлаарагтаа ерэн найман онд авсаан. Ерэн найм. «оросоор ярив» Таны энэ аав ээж өмнөх бөө байсан уу? Байж. Байсан. «оросоор ярив» Миний авын өвөг аав. Би дөрөв дүгээр үе залгамжлаа. Миний авд одоо өвөг ав бол надад одоо дөрөв дүгээр үе ш даа одоо. Би дөрөв дүгээр үе. «оросоор ярив» Энэ тэгээд та бөөгийн чанар энэ «оросоор ярив» «оросоор ярив» Өвгөөс. Үндэс. Овгоос. Үндэснээс авсан тийм үү? Танай авын ав нь тэндээс чанар авсан тийм үү? Тийн тийн. Авын ав талын төрхмээ ав талын одоо. Тэгээд одоо хүмүүс зүгээр энэ аав ээж нь өвөө бөө байсангүй бол бөө бөөлж чадах уу үгүй юу? Юу гэнэ ээ? Энэ зүгээр сурж болох уу бөөгийн чанар? Угийн энэ бөөгийн уггүй хүн бөө сурж чадах уу гэнэ ээ. Манайх бол тэгж сурах бөө гэж байкүй ээ. Би бол одоо тийм ёсоор одоо бөөгийн сураад авж болдог юм биш гэж хэлнэ. Энэ бол одоо болохгүй ээ. Гэвш одоо зарим хүн болбол одоо тоомол бөө гэж байдаг. Одоо энэ бол одоо одоо ямар ямар нүхчөлөөс одоо заримдаа одоо ан хийснээс болоо юм уу, сахилгаанд асагсанаас болоо юмуу, одоо гадна талын одоо тэгж одоо шүтөөн сууснаас одоо яг овгийн бөө биш ээ одоо тоомол шүтөөнтэй ийм бөө болж болдог. Гэвч сурж болохгүй ээ энэ бол. Жишээлвэл одоо би сураг сургаахад одоо би тэр хүний замы нь зааж өгнө өө. Яаж бөөлнө өө, яаж онго урина аа энээний нь одоо заагаад шиний үүд хаалгы чинь нээж өгж болно оо. Гэвч ши одоо төрөөлөх гэж байна ш дээ. Иро одоо дагуур хүн иро гэж хэлнэ ээ. Ши одоо ирогий ши надтай адил ши энэ дуугий дуулаарай иро дуулаарай гэж тийм учир байкүй. Энэ бол зөвшөөркүй ээ гэсэн үг аа. Ийгэж энэ бол одоо заавал хүний бөө сураад одоо тэгж эмч адил болдог гэсэн үг биш ээ гэсэн үг. Заавал уг удам залгасан бол удмын бөө гарна аа, хэрвээ одоо яг гаднын бөө одоо тоомол бөө гэж бас байна аа. Тэгэвч одоо цөөхөн бас. Тэгвэл одоо дагавар үндэстэн бол яг өөрийн бэрд бол өгдөггүй ээ. Одоо зээ өхин ач нар одоо ийм хүндээ болохоос өөр одоо гаднаас ирсэн одоо тэр бэри хүндээ одоо тэр бөөгийн залгамжлах ёс байкүй. Жишээлвэл одоо би энэ айлын бэр. Гэвч энэ айлы шүтөөний тахиж явахаас өөр би энэ айлы бөөгий залгамжилъя аа гэж болохгүй ээ. Энэ бол миний төрхөм талын бөө. Өөрийн өссөн талын бөө гэсэн үг. «оросоор ярив» Тоомол бөө одоо тэр тоомол бөө гэдэг бол хэр удах уу? Тэр нэг үедээ зогсчихно дахин залгамжлах уу? Өни суулгах үед учир байна аа. Одоо жишээлбэл одоо энэ хүнд одоо суулгах үедээ одоо чи тэр онго шүтээнээ сайхан хумиад сайхан суулгаахгүй бол энэ үедээ жуг гараад явчих хүн бас байна. Гэвч чи суулгах үедээ энэ айлд одоо үеийн үед одоо залгуулж суулгана гэвэл одоо өнө багш болсон бөөний чинь одоо шадал аа. Шадвар гэсэн үг. Чи одоо сайхан бөөлөөд суулгуул тэр тоомол бөө бол үеийн үе чинь дахаад явна аа. Энэ ийм л хүнийг үлжөөшөө. Тэр хүн дөрвөн жил юм уу таван жил болоод л үхчихсэн тэр хүн. Хэн? Аяа нэрий нь мэдэхгүй ээ. Дар газрын хүн адил. Хонголжид байсан юм уу имд байсан юм уу мэдэхгүй ээ. Тэр айлыг одоо одоо тэр мөөмөө нь нас барсны сүүлөөр одоо энэ айл одоо дэмий хүүгэд мүүгдий нь одоо бүсөллаа. Ийглээ одоо тэр үзүүлж ираа. Ирж үзүүлөхөөр нь одоо би жөв хэлээ. Одоо би таны гэрт одоо ийгэж үзэж байсан хүн байж гээд удаан жил яваагээгээр арван жил бас болоогүй дөрөв таван жилээс гараагүй билээ. Бараг дөрвөн жил үзөөгч гэж. Тэр одоо хэлэхдээ угтайгаас ацарчээ гэж хэлнэ. Тийм учир байна. «монголоор биш» Шидоо уур хүргөө хүмүүн. Одоо дэндүү одоо ховдоглох юм уу одоо дэндүү муу ажлаа хийх юм уу тэр одоо шүтөөн дур хүсэлгүй болоод явчхэнэ. Ийгэж хэлнээ. Тэгээд тэр тоомол бөө цахилгаан цахих юм уу ан хийснээс үү? Одоо тэр онгы нь би болдог ш дээ. Заримы нь одоо жишээлвэл одоо би шин бас өөрөө буумал онгодтой хүн аа. Одоо ийглээ тэглээ манай чинь одоо тэр цахилгаанд одоо дээр дээр үед одоо авц өгсөн болохоор одоо тийм миний яг ожуур бурхан бол одоо буумал шүтээнтэй ш дээ хоёр ах дүү хоёр одоо ожоор бурхан нь одоо хоёр оо. Ийгэл одоо зарим хүн бол игэж бараад одоо гадна өрөө хөдөө явж байгаад сахилгаан сахилаад автагдаад солиорч молиороод ийгээд суусан хүн бас байдаг. Гэвш цөөхөн аа. Гэвш ан ангнаад тэр амьтан ан ансан амьтны энэ айлы ийгэж заавал одоо сууна эрдэмтэй яана гэвэл одоо үол одоо сандарч мандраад өөд үгүй тэрий одоо самаан хүн үжөөд одоо сайхан эвлэрүүлээд үе үе чинь одоо тахиж явъя үндэс намаа минь одоо одоо харж яв аа гэж одоо ийгэж бөөлөөд одоо бурхан болгоод тахиад өгчихнө өө. Ийгвэл одоо чи одоо энэ одоо шүтөөн онго болоо гэсэн үг ээ. Ийгээд одоо эний яаж болно оо. Тэгвэл одоо жаримдаа одоо шин олон хүний засаж байх бишийм үү. Одоо зарим хүн одоо их одоо учиртай их лэй ланшигтай их одоо ан араатан одоо ийгэж яагаад эзэлгэн тэр юманд халдсым уу, бүтсэн юманд халдсан юм уу. Игсэн бол одоо бас зарим хүн залбина одоо тэгж бөөлж бариад одоо тэрий орон газар олгож суулгаж өгдөг ш даа. Суулгаж өгөөд зарим заримы нь заавал дахих дуртай бол заримдаа одоо ийгээд онгоо нэмж болдог. Одоо жишээ нь хувь хүний өөр өөрийн чадвар авьяас гэж хэлнөө. Чи одоо хэрвээ тэхгүй бол тэр айл чинь одоо өөдгүй байгаад л байна шүү. Дандаа одоо хүний амин дор хүрнэ үү одоо мал адуус одоо үржихгүй юу, одоо өвчин тахалд дарагдана уу, одоо амьдрал доройтно уу, учир уршиг яшиг тасрахвий ийгэж одоо байдаг. Тэгвэл одоо энийг үзээд одоо заримы нь бол сайхан би бол миний өөрийн ботын ажлын дундаа бол ийгэж бөөлдөг одоо би. Манайх ч бас ан ансан хүн байх биш дээ. Одоо өдий хүн иржээсэн. Ийгээд одоо бөөлөөд одоо би бол зарим овоо ууланд бол очиж суулгадаг. Одоо би чамд одоо орон гэр олж өгье даа. Ямар ямар нэртэй уул овоод нь очиж суугаарэй. Одоо яг эзнэ нь болохоо боливол хормойд нь хормойлогдож явдаа. жишээЖишээлвэл хүн үзүүлэхтээ ийм очлээ гэсэн шамай агнуудаа чи зарц л ухаантай гэсэн адил болно ш дээ. Одоо манай энгийн үгөөр ч дөө. Тэгвэл одоо би гуйж өгнө өө. Өзөлөгдөн гуйна аа. Тэр юмы нь гуйна аа. Тэгээд сайхан яагаад тэр айлаас салгаагаад өхчихдөг. Ийгвэл одоо тэр айл «монголоор биш». Тэр нэг юмы одоо бас сайхан буян хийгээд газар олгуулаад өгөөд жишээ одоо энэ тэр хүн айл амьтны одоо тэгж сандааж яахгүй байшдээ ийм ийгэж бас байдаг ш дээ. Заримы нь одоо зуурмаг насалсан сүнс энэ тэр гэж бас байдаг ш дээ. Тэглээ би ийм ийм учры ярьдаггүй. Учры нь өөрөө бас багшийн ажил хийж байсан болохоор дэмий тэгж энэ тэр тэгж дэлгэрэнгүй ярьдаггүй байсан. Хийлгэнэ хийгээд өгчихнө одоо. Одоо өөрийн ажлын одоо хөвчө дотор одоо ярина аа. Тэрнээс илүү ярихгүй. Тэхгүй бол одоо зарим хүний аны хорлол байна аа. Би эний чинь домнож өгье өө гэвэл одоо жаримдаа ийгэж явуулдаг. Одоо тэр үе л зураг маргаар зурах юм уу яаж бөөлөх юм одоо шүтөөн онго заана аа. Тэгээд тэр үед нь одоо бөөлий ш дээ. Зарим юман дээр нь оргой юүдээ өмсөнө ш дээ. Зарим юман дээр нь өмсөхгүй бас хамаагүй байдаг. За. «оросоор ярив» Энэ тэгээд эмэгтэй бөө байна. Эрэгтэй бөө бас байдаг тийм үү? Тийм. Тэгээд ялгаа байгаа юм уу үгүй юу? Ялгаатай юу? Эрэгтэй бөө эмэгтэй бөө юу? Тийн. Одоо ялгаа ямар ч тийм их ялгаа байкүй ээ. Одоо удмын бөө бол одоо хүндтэй байдаг манай эндээ болбол. Одоо тоомол бөө болбол хүн бас хүндэлнээ. Гэвч одоо удмын бөөгээ одоо тухайтай одоо яахаараа одоо эвээр барагтийш дээ гэж хэлнэ ээ. Гэвч одоо эрэгтэй бөө эмэгтэй бөө одоо ямар юман дээр одоо ялгаатай үндсөн дээр бүр ялгаатай ялгаа байкүй ээ. Гэвч тэгж одоо сорвиор бөөлвөл ажарган сорви, гүн сорви гэж хуваадаг энийгээ. Тэр одоо амилах үед бас яана аа. Одоо дөөдүүл чинь одоо эрэгтэй хүнээ одоо хишгий залгасан болбол онго ордог юм болбол заавал одоо тэр амлах үедээ гары болбол одоо баруун гараасаа эхэлж яадаг. Одоо удган хүний хишиг залгасан бол зүүн гараасаа яадаг гэж ийгэж хуваана. Одоо тэр чинь одоо бөө дагадаг хүн нь мэдвэл болчихно оо. Дэмий яадаггүй тэр. Одоо тэгвэл одоо тэр сорви одоо ийгээд одоо сорви байкүй сорвио амилах үедээ болбол амална гэж хэлнэ ш дээ өдөр өдөр. Тэр амлах үедээ бас одоо ажарган сорви гүн сорви гэж ялгаатай ш дээ. Тэгвэл одоо бөө хүний хишиг олсон болохоор би ажарган соривоос урьтаж амладаг гэж ийгэж хэлнэ ээ. Энэ чинь одоо тэр дээдүүлийн бөөгий хишиг залгасан хүн нь эрэгтэй юм уу эмэгтэй юм уу гэж бас ялгаатай гэсэн үг. Ийгэж үзнэ. Гэвч одоо хүний хүндэтгэх юм уу яах дээр бүр адил аа. «оросоор ярив» Энэ тэгээд шамаан эхлээд хүн бөө болгоод эхлээд бөөгийн өвчтэй болдог. Энэ бие жоохон муу байгаад энэ зүүдэлдэг хэцүү зүүдэлдэг та ингэж сонссон уу үгүй юу? Одоо бөө болох хүн өвддөггүй гэхүн гэртээ. Тийн. Би одоо өөр хүнийг хэлкэйдээ. Би өөрийн биеэрээ бол арван дөрвөн наснаасаа эхэлж өвдөө. Арван дөрөв. Ийгээд дөшин есөн насан дээрээсээ энэ ажлаа аваа. Одоо бараг одоо дөчөөд жил үвджээ гэсэн үг аа. Тэгээд одоо зүүд олон. Одоо юм зааж зүүдэлсэн зүүд бол үнэн болдог. Мөнөө бол заримдаа бөө болохоосоо түрүүн зүүдэлсэн зүүдөө зарим үедээ мөнөө залгаж зүүдэлдэг учир бас байна. Тэгээд би одоо тэр зүүдий бол бас их гайхдаг өөрөө. «оросоор ярив» Тэгээд та энэ онгон байдаг тийм үү, бөөгийн онгон хүмүүс кийдэг онгон. «оросоор ярив» Онго онгон шүтөөнөө. Яагаа яагаа нь аа? Байх уу гэж асууж байна уу, таны онго шүтээн юу вэ гэж асууж байна уу? Тийм байна. Тэгээд зарим хүмүүс нэг онготой, нэг онгон байдаг. Зарим тав онгонтой. Нийт хэдэн онгонтой вэ асуумаар байна. Би тэгж одоо онгоны тоогий хэлдэггүй ээ. Гэвч би одоо бол ожоор бурхан гэж дагуур хүн ожоор гэж жишээ нь одоо дээдүүл гэсэн язгуур гэсэн үг ш дээ үнэндээ тийм. Ожоор бурхнаараа одоо гаржээ онго ба. Одоо ийгвэл одоо олон онготой овооны онго байна, лусын онго байна гэж одоо ийгэж хуваадаг. Овоон лусын уу? Одоо овооны онго бас байдаг. Лусын онго байдаг. Тэгвэл одоо Да бурхан их бурхан гэж хайямаар бурхан гэж бодно тийн. Ийм одоо ийгвэл одоо бас онготой. Тэр олы бүгдийг хэлдэггүй ээ гэсэн үг. Тэгээд яаж хэлдэг вэ та? Гэвч олон байдаг аа. Гэвч олон байдаг аа гэсэн үг онго бол. Одоо ямар үед бол хэрэгчээтэй ямар онго бол одоо урьдаг гэж ийгэж хэлнэ. За. Шүтээн бүгдээрээ олон байдаггүй ш дээ. Одоо хүн бүхэнд үү? Одоо тэр чинь одоо хүний юуны учир ш дээ. Айл айлын юуны учир. Бөө бөөний юм байна. Бөө бөөний юм бас адилгүй байдаг. «оросоор ярив» Энэ би дахиад нэг юм онгон тухай асууж болох уу? Хэлж үз ээ. Би одоо хариулж болмоор хариулахым байв. Тэгээд та овооны байна. Овооны онгон байна, лусын онгон байна. Тэгээд ямар ялгаатай, энэ юу гэсэн үг вэ? Лусын онгон гэж юу вэ? Овооны онгон гэж юу вэ? Их бурхан Хайямаар бурхан гэж бурхантай бас. Тэгээ одоо хэрэгсээтэй үед одоо аль онгы залж жишээ нь одоо лусаа тахина гэвэл одоо лусын онгон тэрээ урина ш дээ. Хэрвээ овоо бол тахидаг бол одоо овооны онгоо бас урина ш дээ одоо. Хэрэгчээтэй үед одоо ажлын өөрийн хэрэгчээтэй үед одоо ямар онго урихаа одоо юутэй. Гэхдээ бол одоо энэ ожоор бурхнаараа явдаг ийм. Ийгвэл одоо айлд одоо тахил хйивэл би ямар онгоо дахуулнаа гэвэл ямар онгоо дахуулаад явна ш дээ жүй нь. За. Тэгээд. Би бол хойно энэ Амбан овоо тахидаг айл манайх дээдүүлөөсөө. Энэ манай энэ хойно одоо хайлаары хойно Амбан овоо гэж байна шүү. Одоо энэ овоо. Амбан овоо. Амбан овоо өчигдөр үзсэн. Одоо сүм барьчихийш дээ одоо. Их том сүм байна. Сүмийн одоо тэр чинь шарын юм ш дээ, шарын шүтээний юм ш дээ. Самааны юм биш гэсэн үг. Тэхдээ одоо тэр бөөлөхдөө бол арты тэнгэр ожоортой Амбан овоо амилагтий, Хайлаар голы өмдтэй гэж хүх тэнгэр гүйдэлтэй хүдөө талын суудалтай гэж хэлж бөөлдөг. Тэгээд бөө болоод энэ шинэ бөөгийн хувцас хийдэг үү хүмүүс, эсвэл хуучин бөөгийн хувцас оёдог уу? За тэр оргоогоо хэлж байна. Шинээр оёод оёулсан уу хувцасаа оёсон уу, хуучин бөөгийн хуучин бөөгийн хувцас өмсөж оёв уу гэнэ ээ. Шөнөөр хийгээ. Би гурван жил бол хувцасгүй яваа. Тэгээд дөрөв дүгээр жилд одоо зүүд ирээд одоо тэр оргойгоо хийсэн. Учир нь бол манай одоо дээдүүл яасанхайтай манай одоо одоо хувьсгалын юунд ш дээ тэр юунд яагаад одоо хурайгаа. Тэгээд одоо бараг бөөбаанд орооваа тэгээд. Сүүлд нь бас олж аваа музейд орсоон манай дээдүүлийн музейд. Тэгээд сүүлд нь музейд орсоон гээд одоо энд одоо сонсоод би зүүд ирээшдээ. Ямар хүнээс асуу гэж. Тэр хэлсэн хүн нь Бачи гэсэн нэртэй хүнээс асуу гэж хэлээ тэгээд Бачи гэж тэр үед байжээж. Тэгээд би одоо асуусаан. Асуусан одоо энэ бол хамаг анхнаа түүний баян тоохой балгас бий болсон үед бол одоо тэр бол одоо Баян тохой балгасны дарга байгаа гэнэ ээ, ноён байсан хүн ш даа. Тэгээд одоо тэр одоо хуриасан юм байгаа ш дээ. Албанаас хуриаж авсан байгаа ш дээ тэр оргыгы. Тэгээд одоо тэр сүүлд нь бол тэр хүнийг хэлэх юм болбол одоо жу харбины одоо музейны хүн ирээд одоо нийгмийн шинжлэх ухааны хүн одоо музейд оруулна гээд авсаан гэж одоо нанд ингэж хариу хэлж өгөө. Би бол хэрвээ чи очиж авна гэж хэлбэл одоо би бичиг бичиж гэрчилж өгье өө гэж хэлээ. Би одоо хэдий чинээ босоод хүнээр бас асуулгаж яагаад тэр байкүй аа музейд. Тэгээд одоо би сүүлд нь одоо өөрөө одоо бүтөөсөн. Сүүлд нь одоо тэгээд сүүлд өөрөө бүтөөхдөө дээр нь ямар хуар оёно, дор нь ямар хуар оёно дагуур хүний чинь тэр халбанг гэж байна. Хорин дөрвөн халбагатай дээд халбага, доод халбага гэж. Тэгээд дээд талых нь ямар хуар доод талых нь ямар хуар тэр хуар хатгана. Ийгэж хуар хатгаж оёсон. «оросоор ярив» Хүмүүс энд нь зарим монголд хүмүүс зарим ингэж хэлдэг. Бөөгийн ажил хийгээд тэгээд онгон бөөгийн дотор урьдаг. Тэгж ярьдаг. Зарим хүмүүс ондоо юм хэлдэг. Ийм үед бөөгийн ажил хийгээд бөөгийн сүнс ийш дээш явдаг доош явдаг. Та ям байна ямар сонссон уу? Бөө хүн нас бараад уу онго орохыг хэлж байгаа юм уу? Ямар үсэгтэй үгийн? Бөөгийн ажил хийсний дараа онго нь биед нь. Бөөгийн ажил хийж байгаад зарим хүмүүс онго нь ордог. Энэ бөөгийн бодь дотор ордог. Онго орохыг хэлж байна уу биед нь орохыг онго нь биед нь орохыг. Тийн тийн биед ордог ордог биед ордог. Би бөө байхаасаа түрүүнж онго ордог байгаа. Энэ хуучны энд болбол ийм шил байхгүй ш дээ сонхоо. Тэхэд дагуур айл бол саасаар хийгээд наадаг байгаа сонхыг. Ойлгож байна ва саас. Уг нь дагуурчуудын гэр бол шил биш. Шил олдохгүй ш дээ одоо. Цаасаар хийгээд наадаг байсан. Цонхоо ч цаасаар наадаг байгаа ш дээ. Тэгвэл одоо тэр цаасы нь одоо нэг өнчөг нь ийгээд одоо ийгээд одоо наасан болохоор ийгээд заримдаа ховхороно ш дээ. Ховхорвол одоо салхи ирнэба. Пиүүрд гээл түр тар гээл салхинд хөдөлж байхад л тийм чимээ сонсдог байгаа би. Тэгвэл одоо би бараг онго ордог оо. Заримдаа бол одоо холоос одоо тийм хонхын дуу сонсогдоно. Ийгээд хонхо. Ийгвэл одоо тэр хонхын дуугаар заримдаа одоо би босоод онго ордог. Тэр хүнээс асуу тэр онго орох уу ши. Тэгвэл одоо тэр одоо яаж ордог байгаа тэгвэл одоо архи уудаг байгаа. Ийм бүдүүн дааваанаар одоо ууна гэнэ. Би архи тамхи нэгээс уудаггүй хүн. Түрүүн одоо анх эхлээд онго ирэхдээ тэгж ордог байгаа. Би өөрөө бас бага мэдэх адил. Яг чихэнд минь одоо унтаж байхад л сөнийн сөнөөс хойшоо арван хоёр цагаас хойш сөнийн тэрнээс хойш одоо «хятадаар ярив» тийм үеэр. Одоо өөрөө би бодохдоо тэгж байна ш дээ. Мөнөө бол одоо онго ирэхдээ бол одоо нуруугаас ирнэ. Сррр л гэж байхад даардас хүрөөд эхэлбэл тэр онго ирээд л гар хүрөөд бүр хүйтэн болно. Ийгээл. Биед нь. Эхлээд ийгээд яавал ууруул ам ингээд хух хөхөрдөг гэнэ ийгээд. Түрүүн ган хэлэхдээ бол сай сай хэлэхдээ бүр ийтрээ хөв хөх болдог гэж хэлдэг хүн. Мөнөө чинь одоо тэгээд нэлээн тэр одоо нэлээн ажил мажлаа яачихсан юм шиг гээл гайгүй болоо ва. Өөрөө бас одоо заримдаа онгыг бас одоо ийгээд бариад одоо бас ийгээд тогтоогоод байдаг бас тийн. Ойлгосон уу? Ойлгосон. Тэхээр онго орж байх үеийн байдлы бол Баатар гуайгаас асууж болно оо гэж байна. «оросоор ярив» Тэр зурган дээр жишээ нь ороод. Энэ. Энэ үү? Энэ жанаадаарсан. Шагнал. Онго оржийход унажийсан. Энэ зурган дээр яг. Хэдэн юмы нийлүүлээ. Онго орж байх. Онго ирж байх үе. Онго ирээд онго орж байх үе. Эхлээд онго ороод бие тэгшрээд бөөлж эхэлдэг. Ингээл одоо тэгшрээд бөөлж байх үе. Онго ирээд орж байхад. Онго орж байхад. Онго орж байсан тэ? Тэр чинь одоо авгалдайгаа зүүгээд зогсож байх тэр. «оросоор ярив» Энэ одоо жанаадаадай юуны шагнал олоо. «оросоор ярив» Энд хийсэн бол уу? Энд хийчих энд тэр өмнө урд хийсэн. Арван оны их тахил. Энэ чинь одоо тоорот болоод одоо зэргээ нэмдэг тэр тахил ш дээ. Онго шүтээндээ талархана аа. Би тэр өдөр очоод. Айн? Тэр нөгөө хоёр багш нэг японы нэг багштай тэхэд нэг Манжуур дагуулаад гарсан ш дээ. «монголоор биш» Тийн тийн тийн тийм ээ тийм. Зоос хадаг юу л барьж байсан. Энэ жил одоо үхэр тахил хийсэн ба. Үхэр тахилын ба. Та жаахан цай уух уу? Үгүй би устай. Энэ дахиад нэмчихье. «оросоор ярив» Танай энэ бөөгийн хувцас энэ ер нь могой могойтой байдаг. Үгүй юу? Үгүй. Танай хувцас. Манайх дээр байхгүй. Луу гарди байдаг. Луу болоод гарди байдаг. «оросоор ярив» Энэ тэгээд бөөгийн толь байна тийм үү толь? Толь байна аа. Байна аа толь байна аа. Зүрхэн толь байна аа. Толь олон тольтой. Энэ талаараа энэ хормойд нь бол баруун зүүн талын одоо ху никрэ толь гэж хэлнэ. Энэ сээжин тал чинь ийгээд гурав гурван толь зургаан толь. Ар дээр дөрвөн талы хамгаалдаг дөрөв дөрвөн бүдүүн толь. Дахин дээр нь ийм арван найман жинээ ийм бүдүүн толь. Ийгвэл одоо зүрхэн толь. Ийгэж байна аа. Тэгвэл хонх. Хонх. Жаран хонхтой тэр. «оросоор ярив» Тэгвэл одоо тэр Цахарт дээрхийн бас нэг ийм нэг юм байна аа. Эний нь одоо ийм нэг юм бас байна шүү. Өнөө манай одоо энэ чинь бүр одоо бүр хун галууны тэр хар хун галууны тэр юүгөөр хийсэн гэж хэлдэг. Манай энэ дээдүүлийн юу тэгээд одоо тэр хүний худалдаа. «монголоор биш» Чахарт худалдаж. Бид анхаарч өгье. Би сүүлд одоо нэг сонсоо шүү. Худалдагдсаан гэж. Би өөрөө зүүдлээ тэр. Тэгээд одоо би сүүлд нь одоо ийгэж бүтөөсөн ш дээ. Одоо энэ чинь бүүр том. Өнөө никрэ толь гэж хэлнэ ээ. Энэ чинь одоо тэр сүлд сүлсүлд одоо энэ жахартыгаа одоо тэр толь ш дээ. Энэ чинь одоо авгалдэй. Энэ өмсөөд зогсож байна шүү. Энэ одоо Паймаар бурхнаа тахиж байна аа. Үхэр тахина. Тэгээд одоо энэ дээр бол ийгэж авгалдайгаа зүүдэг. Тэгээд одоо авгалдайн сүнс яана ш дээ тэр. «оросоор ярив» Эд ч бүр бөө судалж байгаа гэнэ. Бөө судалдаг. Бөө судалдаггүй ээ. Бүх юм сонирхолтой. Тэр алтай кэлтэн хязгаар бас зан үйл одоо тэр хэл бүр сонирхолтой явж байна аа соёл түүхэл. Нэрий хаарт тийм хаарты нь бас үлдөөж авъя даа. Та бүгдийн тэр юу байна аа нэрний юу нэрний юу. Би танд бичээд өгье гэнэ ээ. «оросоор ярив» Танд олон хүмүүс очдог уу ирдэг үү? Танд олон хүмүүс очдог уу? Олон хүн ирдэг. Олон. Олон хүн ирдэг. Ганц дагуур юм уу? Энэ монгол? Олон үндэсний хүн ирдэг. Хятад ирдэг үү? Хятад бас ирнэ ээ. Хятад хэлэндээ муу юм. Тэгээл одоо бас хятадын ирнэ ээ. «оросоор ярив» «хятадаар ярив» бачимдана шүү энд дотор. Зарим хүн «хятадаар ярив» би бас хэлнэ. Тэр нэг удаа тэр Будапештад тэр «хятадаар ярив» ирээд одоо намайг син чан үзнэ гэж хэлээ ш тээ. Тэгээд одоо би нэг айлд тахил хийж очоо. Түрүүн өдөр нь ирээд одоо тэр нэг эмэгтэй одоо залуухан англи хэлнээс хэлмэрчтэй ирээ. Тэгээд ярьж байна аа. Би бүр бачимдаж байна. Тэгэвч нэг ч дугараагүй ээ, одоо түрүүчийн өдөр. Хоёрдугаар өдөр одоо тэр хүн ярьж байтар тэр одоо одоо бас буруутай ярьж байна аа. Одоо тэглээ тэр одоо күний. «монголоор биш» мэдөөд байна цаанаасаа. Тэр онгоос яаж байна тэр их их л тэр хүнийг би гэнэтхэн бүеэ барьж байсан л юм даа бүү мэд. Гэнэтхэн мэдэхгүй хоёр хуруугаараа тэр хүний хэлээ ши буруу орчуулжийнаа гээд. Тэгээд тэр жилийн нэг тахил дээр тэр энэ өвгөн ирээд дах улсны япон хэлмэрч бас болоогүй. Бас уйлуулааштээ би. Би ийгэж хэлээ. Чи сүүлийн үед болбол одоо дагуур шамаан Сичингуа хийсэн юм буруу гэж хэлэх юм уу түүхэндээ аль одоо чи хэлмэрчилсэн орчуулсан буруу гэж хэлэх юм уу гэж би. Одоо ийгвэл одоо би нэг үндэстэндээ нэг үндэстэн ястандаа би бол сүүлчийн үедээ самаан болоод хийсэн миний сүүлчийн түүхэндээ буруу боллоо шүү гэсэн. Энэ хүн бас хэдий яагаа шүү. «хятадаар ярив» «оросоор ярив» «хятадаар ярив» Таныг одоо хажууд нь дагаад юм бичиж өгөх хүн байна уу? Байкүй ш дээ байкүй ш дээ. Би өөрөө ядрахдаа би бас хэдэн жилдээ хүркүй ядрахдаа юу ч хийх дургүй байлаа бүр. Заримдаа одоо бас харамсна аа бас. Энэ жил гэвч надаас хол сайн би. Би нэг хэсэг ноднон өвөл зунеө уугаа. Тэгээд их сайхан. Би чинь одоо бүр үйлээ бартар ажил хийх хэтэртэр ажилхай. «хятадаар ярив» Би нэг тийм санаа байна. Би гэхдээ ирнэ гэж хэлж чадахгүй л даа. Би арван дөрөв таван оны доор юм уу таван оноос эхлээд таны «монголоор биш» Нэн эрдээнэ ээ. Сайхан ингээд нэг ном гаргаад өгвөл. Юу ч гэсэн санаандаа авъя. Шармайж үз. Энэний удаан хугацаатай дагаад «монголоор биш» түүхэндээ бас чиний нэр бас өвлөөд л явж байна. Миний нэр ч яахав. Энэ олон эрдэм чадалтай шаманд. Энэ нэг японы тэр хүн их нарийн хүн. Арван гаран жил хийж байгаа. «хятадаар ярив» «хятадаар ярив» Энэ хамгийн аюултай нь ерийн хүн жишээ нь одоо хэн ч бичихээр болоход ойлгож чадахгүй ш дээ. Таныг бол ерийн яриагаар бол. Тийн тийн. Онгоны юм ерөөсөө ерийн хүн ойлгож чадахгүй ээ. Тэхээр одоо таны ингээд юу заавал таны бич гэсэн юмыг бичээд таны хэл гэсэн үгийг хэлэхээс тэр өөрөө бол ганчу бичиж болохгүй. Тэгээд юу ч гэсэн. Монгол бичиг сурсан хүн бол «хятадаар ярив» Тэр онго орохдоо холбоо дүлбээ яаж байхад яг шүлэг адил шүү. Жишээ нь намын ерийн садаа бол юу чадах вэ тэрий. Хэлж бас чадахгүй ээ. Бүр холбоо дүлбээ би бүр гайхна. Уран зохиолы чинь одоо. Одоо сонин юм аа гайхна аа. Өөрөө заримдаа хийж байгаад би бас өөрөө гайхдаг ш дээ. Санаандгүй одоо «монголоор биш» Би бас нэг юу найман онд би Улаан-Үд ороод би Байгал уяханд очоошдээ. Энэ бол хоёр мянга зургаан оны нэг өвлийн эртний күй тэр цас орж байсан өдөр би тэр тэмдэглэлээ ургуулж бодон зүүдлөө. Надыг хэлээ. Одоо бидэн чинь онон халтай айл биш дээ. Анхандаа бол Онон голынгоо хойт эргэд байсым уу тийм аа. Ийгвэл одоо маны дээр дээр үед одоо нэг одоо Онон голы өхин бол буриад хүний бэр болоо. Одоо ийгвэл хуасин бэр хуасин бэр. Одоо тэр удган тэйтэй бас хойт нутагтаа яачжээ. Ийгээд одоо тэр уяхан аралд очоод одоо нэг ийм хад үзүүлөө ийгэж. Тэр хаданд очиж мөргөвөл одоо онго шүтөөн баярлан мөртөө эрдэм нэмнэ ээ гэж. Тэгээд одоо би бичиж авахаас биш одоо хүрэх газар мүн үү даа. Бээжин бол яахав дээ би шармайж байгаад очижхий. Зоос бол цуглуулж байгаад очичхий гэсэн бүр бодол байна. Жишээ нь одоо гадаадад очно гэсэн амар би даа. Тэгээд одоо бодсоор байтар гэнэтхэн тэр найман оны долоон сар юм уу зургаан сарын үеэр над хүн динхуа ирээ. Та одоо нэг Улаан-Үдийн нүүгч одоо бид таны айлчлуулъя гэж одоо. Тэгээд би одоо айлчлах ч яахав дээ би одоо нэг миний хүслийг биелүүлбэл би очъё доо гэж одоо тэр тэр бас газар мазар үзүүлөх санаатай байж. Тэгээд одоо хэлсэн ямар саналтай би Уяханд очиж нэг мөргөх санаатай гэсэн болно гээд хүн аржухаа дугараад зөвшөөрөө. «хятадаар ярив» би дөчин найман саг суугаа машин дээр. Тэгээд одоо гүйлгөөд Уяханд очоо. Очоод одоо тэр Уяханы юугээр нь яагаад Эркүүгээр гараал мүжээ яваад л тэр хөөрөгтий газар одоо машинаа тэгээд гардаг газар хүрөөл одоо хүлөөгөөл машинаар гараад л нар орой болжээж. Яг нар шингэх ойртоод л Олкэйн дээр гараад л явж байтар одоо тэр зүүдэлсэн хадаа үзүүтэртий. Тэгээд би хэлээ. Би одоо хааш явахгүй ээ. Би одоо тэр хаданд л мөргөнө. Миний зүүдэлсэн хад яг зүсэлж бууна аа. Ийгээд одоо тэгвэл одоо тэр хүн одоо давасан хүн одоо Эрхүүд найжид одоо хонхдоо. Тэгээд хонхоход нь одоо энэ олкээн дээр бол Уяхан арал дээр бол нэг хүний танилсуулж өгөө. Тэгээд тэр хүний бид эрсээр одоо очогсон. Муухан буриад хэлтэй. Муухан буриад хэлтэй. Тэгээд ороод одоо хэлжээнэ. За яахав дээ та одоо бөөний тахил хийж ирээ бас өдий нэг гажраа. Бас эндээс долоо найман зуун мод явна гэж хэлжийна аа. Тэгээд хэлээ үгэй би одоо бөө болсон боловч би бөөгий тахил хийж ирээгүй ээ, би мөргөл хийж ирээ гэж. Тэгээд одоо гараараа заагаад гар нь тэр баруун талы заагаа. Би одоо тэр таны энд байжийгаа тэр одоо ийгэж гараараа энд байжаагаа тэр хаданд одоо мөргөж ирээ. Тэр хүн одоо тэгж байгаа. Тэрий бол одоо Ноён баавай хад гэж хэлдэг гэваа. Ноён. Харчаад тэгж хэлээ, Ноён баавай хад гэж хэлээ. Тэгээд хэлээ манай энэ ольконы улсууд бүр мөргөдөг гэж хэлээ. Тэгээл одоо би тэнд очоод тэгээд одоо тэндээ хоноол тэндээ мөргөөл хоёр хоноол дахин сөөргөө буцааштээ. Тэгээд одоо би тэрэн дээрээ бас их баярладаг. Энэ өдөр бас ярьжээжээ тэр байгалы. Тэгээд одоо зүүдээрээ очиж мөргөсөн шүү. Бас сонин ба энэ. Тэгж мөргөөд ирээ олхионд. Мөргөл хийгээд ирээштээ. Зүүдөө зүүд зүүдлөөд. «оросоор ярив» Та хэзээ байсан бэ энэ? Найман онд. Найман онд. «оросоор ярив» Тэр Онон хавийн тэр одоо казак гарвалтай одоо зээ хүүхэн болоовштээ. Энэ айлын хүүхэн ш тээ одоо. Бас Онон. Одоо аль үеийн болох уу? Одоо тэр чинь нэлээн дээр үеийн. Тэрнээс доош бас хэдэн үе гараа. Тэгээд бүр зүүдэнд. Оръё наашаа. «оросоор ярив» Би өшөө юу яах байгаа. «монголоор биш» «монголоор биш» Болоогүйгү? Их сохиомгүй. Халитал яагаа. Хатуу шингэн. Мөнгөн биш холицтой юм ба. «монголоор биш» Чи ханзаары үзөөрий. Чи дахин тэр ийм бичихэн тэр гоё үнэртэй хөгшнөөс. Утаа тавихдаа үнэргүй болдог. «монголоор биш» Аа тэгээрэй л дээ. Москва ирэн зон гэнэ ээ. Цай уух байгаа шүү. Энэ аяга сай өг. Энэ сэвэр. Хэн ч хийгөөгүй. Чи тэр боов нь би тугаарын. «оросоор ярив» Цайтай чи цайтай та цайны аягы нь ав. Бултыг хийчхэв. Энэ нэг аягач. За. Тэгээд зарим хүмүүс хэлдэг. Энэ онгон бөө байгаад онгод дууддаг. Яадаг гэнэ ээ? Дуулдаг. Онгод ирээ ирээ гээд. Онгод дуудах. Аа онгий нь дууддаг. Тэгээд тийм байж болох уу? Зарим онгон орой ордог ирдэг. Тийм байдаг уу үгүй юу? Онго уривал дуудвал ирдэг. Дуудахгүй бол? Бас дэмий ирэхгүй. Ирэхгүй. Одоо чи учиртай бол ирнэ ш дээ. Учиргүй бол дэмий ирэхгүй ээ. Би заримдаа бас дуудахгүй. Сөнө унтаж байхад одоо онго ордог учир байна ийгээд. Энэ ор дээр бол ийм өндөр өндөр үсрөөл унтаж байсан хүний ийгэж ийгээд одоо ийгэж онго ордог вайна. Одоо хурдан учир юм уу одоо ийгээд ууртай юм болбол одоо бас ийгдэг. Тэгээд ямар учиртай байдаг вэ энэ дуудахгүй орвол? Одоо бачим учир юм уу одоо бачим учиртай бол тэгж одоо дуудахгүй бол бас ордог ш дээ. Тэгээд ингэж хэлж болох уу? Энэ онгон онгод ямар дүрстэй? Дүрс дүрсий нь бол би мэдэхгүй ээ. Харагдахгүй юу? Би намд тэгж дэмий харагдадкүй ээ. Гэвч одоо би бас өөрөө тохойлно. Одоо энэ еөеөгөөс сүнс орохын болшдээ одоо. Дээдүүл бөөгийн сүнс орох юм бол ш дээ одоо. Жа. Ожоор бурхны одоо сүнс ирнээ. Ожоор самааны сүнс ирнээ гэж одоо манайх бол ийгэж хэлнэ ш дээ одоо. Сүнс биеэр эргэлээ гэж ийгэж бөөлдөг бишитээ. Тэгээд сүнс байгаад энэ харагдахгүй. Тэгж энэ яг самаан гарвал одоо харагдахгүй шүү. Самаан гарахаас түрүүн бол гэрт гэр дотор одоо байна аа. Заримдаа дээр байж байна. Сахалт юм уу самааны малгай өмссөн юм уу тэгж өмсдөг байгаа. Дахин ийгээл өмсөхөд байкүйлаа. Ийм ийгэж байдаг. Өөр одоо гэрэл сасрах юм уу тийм. Тэгвэл одоо сайхан заримдаа үзүүлээд ийм самаан болоод нэг ч тэгж иркүүлээ. Бүр ор орондоо суужээнэ гэсэн үг ш дээ. Түрүүндээ бол самаан гарахаас нь тэр гэрт харагдана аа. Заримдаа бол мөдөднөө. Хүн одоо яг тэр унтаж байгаад алхаад орж ирсэн адил. Тэгж нэг би бол одоо орохдоо таалаараа чирсэн адил хөнгөн чимээ гарна. Тэгтэл сөрчихнө. Та маш тэгдэг. Одоо ширүүн шаахай ширмэл шаахай өмссөн адил тэгж явж байхад л санагдана ш дээ. Унтаж байсан хүн ингээд бодохлоор биш ш дээ тэр чинь. Тэгж одоо би заримдаа сэрчхэв дээ тэгвэл. «оросоор ярив» Бооби чидаа мөнөөдөр шөнө гэнэ. «оросоор ярив» Хүмүүс сонирхож байна. Энэ зарим хүмүүс «оросоор ярив» «оросоор ярив» Энэ тэгж байдаг уу? Энэ хүн танд ирсэн тийм үү? Тэгээд та түүнд тус хүргэж чадахгүй эсвэл хүсэхгүй туслаж болохгүй. Тийм байдаг уу үгүй юу? Үзүүлж ирсэн хүнийг та зарим үед одоо тусалж чадахгүй, туслах дургүй тийм байдал гарах уу гэнэ. Тийм байдаг уу, үгүй юу? Би бол одоо энэ үүдий алхаад орж ирсэн хүнд одоо шатхин дотор бүр тусалдаг. Би бол одоо дэмий тэгж яадаггүй. Учир нь болбол би одоо анхан бөө болохдоо бол одоо тангараг өгсөөн. Өөрийгөө одоо үндэстний утга соёлоо хөгжүүлэж явъя, үндэстэн ястандаа яваарай, ядуу баян гэж бүү ялгаарай, дуртай дургүй гэж одоо бүү ялгаж үзээрэй гэж үүд хаалгы чинь олхоод босго үүдий чинь алхаад орцон хүнд адилхан хандах ёстой. Дуртай хүн байна дургүй хүн байна. Гэвч би адилхан бурхны ёсоор болбол шүтөөний ёсоор болбол онгоны ёсоор бол бүр одоо бүр сайхан хийж өгдөг гэж. Ийм болохоор би өдий чинээ болтор арван долоон жил болжээнээ бараг одоо хуучин хэдийн юугээрээ ш дээ одоо хуучин жилээрээ гэхэн гэшдээ. Нэг л ажил хийхээр ирээ би. Хүн цугларч байхад «монголоор биш». Олон улсын заримы нь худ төрөл садан шиг болоо. Тэхдээ бас одоо сэтгэлийн дараастай шүү. Олон танил дадал болон төрөл болон хүн одоо иржил очжил тэр нь хариуцна ш дээ. Ийм болохоор одоо бас сисяанялитай ажил аа гэж одоо би ийгэж боддог гэсэн үг. Би одоо тэгээд туслахгүй шанд дэмжихгүй гэсэн тийм юм байкүй ээ. Гэвч одоо чи одоо барчид их болбол бүр салгааж өгөөд л одоо бүр хийгээд өгөөд л байна аа гэсэн үг ээ. Гэвч одоо энэ чи одоо самаан болох юм уу багш шавийн барилдлага бол энэ бол одоо ивгээлээр болдог. Бас тэгж дураараа авж болохгүй ээ. Хэрвээ одоо тэр хүн бас одоо чи сурагч болох хүн бас одоо настай хувьтай миний одоо өөрийн биед. Шүтөөн чинь бас хувьтай. Ийвэл бас болно оо. Ийгээд одоо би бол аль ч үндэстэн одоо хятад ч бай одоо бас ирээд би бас дэмжээд л «хятадаар ярив» дахин ирдэг ийм юм байна. «оросоор ярив» Энэ онго нь дуудах бол онго нь ирдэггүй. Тийм байж болох уу үгүй гү? Онго ирэхгүй ээ? Одоо миний биед тийм байкүй ээ. Тэгвэл зарим. «оросоор ярив» Тэгээд онгон ороод юм асуувал. Бүр хэл. Тийн тэгээд. Бүр хэл. Тэгээд онгод хариулахгүй. Тийм байж болох уу? Юун гэнэ? Зарим үед онго нь орж ирээд асуулт асуухад хариулт үгүй байдаг уу гэнэ ээ. Онгоос хариулахгүй зүйл байдаг уу гэнэ ээ. Байкүй ва. Тэгээд тэр хүн «монголоор биш» байкүй гэнэ. Ямар ч юм асуусан бүр хариулдаг. Бүр хариулдаг бүр хариулж өгдөг гэнэ. Тэр хэлсэн юм тэр «хятадаар ярив» тэрий чинь одоо би онго ороод хэлсийм бишийм үү. Одоо өдрийн хүртэл чагаа сар болоод өдрийн хүртэл зүеэреө гэжийштээ. Тэгээд нэг шихений хүн бас одоо тэр хүний хэлсэн гэнэ. Тэгээд одоо Сүхээ багш болохдээр тэр бүдүүн тарган бишиж авч бариал тэнд одоо хятадаар орчуулж өгөөштээ. Тэгээд одоо тэр хүн одоо сучаймаа хаана очоод яагаа гэнэтхэн «монголоор биш» л бодож олоод л аваа үгүй. Үнэндээ тэр суугаад үхиндөө очиг гэсэн байгааг. Үхин нь одоо шанхай юм уу хаагуур явна аа. Тэр тэнд суух байгаа. Тэгээд одоо больчихоод таван өдөр фэйжийгээ түйж бараад дахин хуучаанд суугаад тав юм уу долоон өдөр яваасайха энд ирээ. Тэгээд одоо хэлжийнэ ээ. Тэгээд тэр фэйжий өдрийн бас зүреө. Би тэгээд би бол мэдхэч үгүй ээ ядарсан хүн шин энэ үүдий минь алхаад л ороод ирэхдээ бас нэг хуажати дагуулж ирээ. «хятадаар ярив» гээд л ороо. «хятадаар ярив» би одоо гайхаж ямар учир болчхээ юм. Учир байна. «хятадаар ярив» Энэ уг нь нэг юу нэг академийн нэг судлаач юу юусэн гэнэ ээ тэр. Тахил хийж байхад. Тахил хийж байх. Тахил миний тахил хийж байхад таарааштээ. Ингээд тэр юусэн гэж хэлжээнэ. Тэр онго буугаад Өвөр монголд нэг онгоцны аюул гарсаан. Онгоц онгоц нисэх онгоцны нисэх онгоцны. Тэрний өдөр цагийг өдрийг. Сар өдрий бүр жөрөөгүй ээ гэнэ. Сар өдрий нь тэр өдөр ийм юм болно оо. Тэр хүний тань битгэй суу гэж онго буусан байсан. Тэгээд тэр хүн яг одоо охиндоо очно гээд тэгээд тэр өдөр билет авах гэж байснаа гэнэтхэн самааны хэлснийг санаад билетээ аваагүй. Аваагүй галт тэргээр одоо богооноор яваад тав долоон өдрийн дараа богоондоо суусан гэнэ ээ. Тэгсэн чинь яг хэрвээ тэр билетээ авсан болбол яг тэр одоо тэр унасан онгоц. «оросоор ярив» Тэгээд тэр хүн одоо яг итгэж самааны итгэснээр билетээ солиот аваагүй бол буцаад одоо тэр учрын дараагаар өөрөө нэг зурагчин зураачийн аваад хамт ирээд хэлсэн гэнэ ээ. Одоо би таны биширсээн. Та одоо телевиз үздэг үү, сонин мөдөө үздэг үү, та яаж мэдсэн бэ гээд. Тэгээд юу ч үздэггүй байгаад учраа хэлээд гаргасан гэдэг. Хэрвээ тэр хүн яг тэр өдрийн билетээ одоо тэр билет авна гэжээтраа одоо самааны хэлсний санаад аваагүй. Авсан бол яг тэр энд л үхэх байсан. «оросоор ярив» Энэ тэгээд бөө хүн бөөгийн гар хумс их холбоотой байна. Хүмүүс тийм ярьдаг. Юу? Энэ бөө хүн бөө газрын лусын. Газар лусын. Их холбоотой. Энэ тэгээд лус энэ газрын усын эзэн байдаг. Тэгээд тэгээд энд их холбоотой байна. Энэ бороо орохгүй удаан байвал тэгээд бороо оруулдаг тийм байдаг уу? За тахил хийвэл тэгдэг. Одоо одоо лусы тахиж одоо гуйдаг ш дээ бороо оруулахы. Одоо тэнгэр тэнгэр тахина аа, лус тахина аа ихээр орно оо. Би ямар тахил хийхэд нь заримдаа ихээр хүнэгээр цутгаж байхад бороо орно шүү. Тэгтэл одоо маргааш өдрийн гоё сэлмэнэ. Тэгээл ёоё яасан халуун бэ, гучин градус, одоо яаж онго орно оо гэхэд л яаг одоо хүн бүр гайхна аа. Учир чинь олон газар бөөлөө юм чинь Морин даваад очоод тэгж бөөлөө ш дээ. Тэр Гуайр хад гэсэн их хадыг тахихад бороо бол хөнөгөөр цутгаж байхад л хоёр удаа ороо. Тэгтэл одоо дараа өдрийн одоо маргааш тахина гэж байхад л манай тэр Морин давааны сурагчийн дүү хэлэхлэ аяа эгч ээ маргааш зогсох болы даа гэж ийгэж хэлээ. Тэхдээ хэлээ аяа зогсоно ва юу ч болсон тэнгэр нады хацардаг л юм даа гэж би нэг ийм үг кэлээ. Тэгээд би олон тахина гэж юм яриагүй ээ. Тэгээл тэр сөнө оржийнээ. Би бүр сөнө санаа зовоод унтаж чадахгүй байна аа. Ёо одоо яадаг болоо, маргааш эрт болсон чинь сэв сэлмэг болоо. Тэгээл одоо тэр очиж тахиа. Бүр гучин градус саждүүдүү халуун ш дээ. Тэхэд л ёоё ямартай аядай халуун, тэгээл хонь хюргаа гаргаж гаргаал юундаа бүр тавиашдээ. Зүүлт мүүлтээ бүр тавиал одоо бөөлөх болоол онго ороо. Онго ороход л дөөр одоо нэг хэсэг үүл ингээд сэв сэрүүн. Тэр миний бөөлж байхад. Хоёр цаг орвол хоёр савж байтар хүдрөх ч үгүй тэр бүдэн түрэв үү. Тэгээд одоо тэр тэр нэг юуны улсууд бүр айна. Үнэндээ намай танихгүй. Түүнээс тэр самаан ирээ гэвэл айна гэнэ. Тэгвэл одоо тэр сур авдаг биш үү. Одоо тэр ууланд чинь ямар амьтан бүр байна ш дээ. Дахиж очиход тэр янзын яад тавиад одоо тэр өөрөө хувхайраад хатаад яаснаас биш тэрий нэг амьтан идэхгүй. Ялаа батгана бас суухгүй. Тэгээд одоо тэндэх улсууд бүр айна гэнэ надаас. Одоо миний очих болбол тахил хийнэ ээ гэвэл одоо над түүний самаан иржээ гэвэл одоо машин юм уу мөтө юм уу бүр уулны доороо тавиад тавьж байгаад алхаж гарна. Тэгэхгүй бол архутай Морин давааны улсууд чинь дагуур улсууд чинь кайгаад дээр нь гарна. Нэг удаа над хэлэгсэн. Та тань ямар тахилга хийжаагаа юм, юу үзжээнэ, ямар гээн үзэж ирээ юм уу гэсэн. Тэгээд одоо мөнөө тэрнээс хойш нэг удаа үжээд хүн айчиж гэнэ. Байтал ан ариатан байна ш дээ. Нэг нэг хөдөлгөх юм байхгүй. Очиж үзсөн ирөө. Дараа жил үзсэн янзаараа. Би өөрөө хуриагаад цэвэрлөөд дахиж тахилаа хийж байна ш дээ. Тэгж яадаг тэгээл одоо тэр сэрүүн болгоогоод байж байна ш дээ. Би олон юманд тэгж таараа. Тэгээд одоо бас өөрөө гайхна ш дээ одоо энэ. Тэгэвч одоо би өөрөө бол одоо энэ бол миний чадвар гэж нэг удаа хэлж үзөөгүй ээ. Энэ бол миний дээдүүлийн тахисан одоо буян хийснээсээ энэ бол одоо миний дээдүүлийн одоо шадвар одоо миний нэг үндэстнээ одоо соёл утга соёл гэж хэлэхээс өөр одоо Сичингуа миний би нэр гараа. Би түүнээ бодож бодож ч үзөөгүй хэлж ч явдаггүй. Шизе одоо одон телевизээр олон улсад бүр яагдаа биш дээ. «хятадаар ярив» бүр яагаад Будапешт очоод бас одоо ийгээд сурвалжлагдсан биш дээ. Би нэг ч тэгж ярьдаггүй. Би одоо хэсүү миний шадвар гэж би нэг ч ярьдаггүй. Энэ бол миний дээдэсийн буян, түүний онго шүтээний минь шадвар одоо ийгэж. Би одоо ямар ч юугүй ээ. Би одоо миний энэ хүйэшин хүнд бас тэгж муу хийхгүй ээ. Дургүй болбол ба дороо наашаа бол хэлнболбол хэлнэ ээ. Да да да гээд хэлээд барчихна. Тэгээд одоо тахиж хүний тэгж одоо одоо муу санах муу хор бодох тийм сөлөө бас байкүй ээ. Над сөлөө бас байхгүй ээ. Би мөнөө заримдаа ядраад аа. Тэр чинь одоо би мөнөө хүнд одоо олон улсад явдаг улсууд мэднэ. Үдийн арван нэг ши бол үнэндээ тэр чинь одоо зогсошгүй таарна. Их л холоос ирээ. Арай ирээ. Яагаа ийгээ булчирхайгаа тоолж л байна ва. Тэгээд өссөөр байтар хэтэржийнш дээ. Тэгтэл шар хөдөлнө. Хэнтэг ирээ болкүй, олон асуулт хэнтэг ирээд л болохгүй. Тэгээд би хэлдэг шар хөдөллөө гэж. Одоо хүүгэд мүүгэд нэг ч дугарахгүй ээ, миний шар хөдлөө гэвэл. Эдэн хуу мэднэ ээ шар хөдлөө гэвэл. Одоо шар хөдлөө гэвэл хол хол зайлъя аа гэж л байна. «оросоор ярив» Ши жи өөрөө мэдкүй биш. Энэ чинь күн жү явлаа. Тэр үед уур хүрөөд хэнтэглээд басамдаад тийм болч өөрөө. Жүншлягаасаа хэтэртэл ажиллаж байна аа гэсэн үг. Онго бодвол бас жаахан амраатар. Ядраат байшдээ. Тэхдээ заримдаа одоо бас «хятадаар ярив». Тэхэд миний энэ хүн чинь тав арван өдөр амарлаа гэхээр байж чадкүйнээ. Одоо залхуураад одоо хийх ажилгүй одоо арга аашийг бараад өдөр өнгөрөхгүй адил тэгж. Хааяа удаан биш нидүн бас тэсэхгүй «хятадаар ярив» үзэх юмаа олохгүй игэж дарж байна одоо ийм. Одоо хэн ажлын өдөр «хятадаар ярив» тэй болч одоо ажил хийхгүй бол одоо яагаад одоо. Өөрийн биеэ өөрөө гоошилноо. Хүүхдэд намай майтайнаа. Чи мөнгөний төлөө ажилаа гэж намайг майтайна ш дээ. Би тийм биш гэсэн үг. Заримдаа бүр «хятадаар ярив». Цаанаас нь таны амруулахгүй. «хятадаар ярив» ажилваа жүши одоо сунгагдаад хийвэл жүтгөхөөс өөр одоо тийм одоо ухрах тийм юм байхгүй аа. Жишээ нь Ганбаа эд нар түших учир бас байхгүй одоо ийм. Одоо энэ хагас өдөр үздэг болсон чинь лянаасаа хэтэрч. Би эхилээд солиотой хүний арив нь засаа шүү. Тэгээд одоо хүний биед тийм «монголоор биш» гэж юм байсан. Одоо хүний биед цигаа байхгүй юу. Тэгээд одоо хүний багш чинь одоо багадна аа. Би өөрөө гамгүй хүн чинь нэг дугарахгүй. Ачааллаа хэдий өгвөл зөв хэдий. Ийгсээр байтал өөрөө хүний зовлон үүрнэ шээ. Гэхдээ л одоо ийм үед бас хүн голно оо. Одоо намайг тамлана шүү. Зарга маргад ороол тийм тийм хүн бол одоо тэгж яадаг. Одоо жишээ нь зоос моос баригдаж яасан хүүхэд байгаа би тэр «монголоор биш» «оросоор ярив» Одоо ийм ийм учир байна аа. Ямар байхав. Би дугарахгүй л байхаас өөргүй. «монголоор биш» «оросоор ярив» Хэдий тэр айл мэдвэл ийгэж одоо амьд хонь энэ тэр асраад л өгнө ш дээ. «монголоор биш» онгод шүтээнээ гаргаж тавина ш дээ. Игвэл одоо тэр амьтай юм «монголоор биш» ингэж хэлнэ ш. Тэгээд тэр юм муудахгүй ээ. Бас хэцүү хэцүү. Тэгээд аяандаа өөрөө ингээд өвдөнө ш дээ. Тэгвэл одоо «монголоор биш» би чинь одоо олон арга дом заана шүү. Байгаль, өвс, одоо ямар ямар ургамалаар ямар өвчин засна гээл олон юм байна шүү. Тэрий чинь би молодвынхоо хийж өгваа. Одоо яагаа түрүүн одоо мөнөө чинь архи болоод сүүгий чинь өөрийнгөө амь нас руу. Түрүүндаа өвдгөө шувуу ирээд одоо морь юм уу ийм юмаар манадаг байгаа ш дээ. Тэхэд сүүлд нь морь мал тэжээнэ гэх би бүр. Шанхайда гэсэн нэртэй сэтгэлд хүрчхээшдээ. «монголоор биш» ийгсээр ийгсээр намай хааяадаа бага өвддөг гэж. Хүн маань барих дургүй ш дээ одоо. Тэрэндээ бас ам муудаг байгаа юм бишиймүү. Миний ам монгол аргаас ховор ш дээ. Энээ ам муукүй ээ энөөнши. Тэгээд одоо заримдаа одоо яс хугарсны баривал ийгээд одоо бариа айнашээ аймтгай. Одоо өөрөө удаан суух юм чинь. Шу шу му шу олон хийх байсан биш. Тэгээд дониобл наалдан гэнэ тэр яс хугарахлээр. Би хүний гол долиогсон. Долиовол одоо хэдэн өдөр будаа идкүй ш дээ. Үнэндээ бас загас өвддөг гэж өөрийгөө ярьдаг. Тэгээ одоо яана даа аргагүй. Тэгээ би бас мөргөхдоо бас за эрийн сай бас ондоо болоо хүн бүхний үзэл ч бас ондоо болоо яахав дээ гээд өөрийнхөөс дэлгэрүүлж хийж болно оо гэж одоо ийгэж. Өөр яана даа. Тэгэхгүй бол «монголоор биш» ийгоо ийгоо яагаад Морин давааны хүмүүстэй би «монголоор биш» хэлээштээ. Энэ хүн одоо юу толгойд нь юм толгой өвдөөд байна. Нанд одоо ороод би авьсаны намтай явуулснаа. Тэгээд одоо миний сургамжаар. Тэгээд одоо тэрний дүү гэдийштээ. «оросоор ярив» Тэр үед гучин хоёртой, мөнөө дөчин нэгтэй үхэр жилтэй хүн. Дараа жил наадаж байснаараа налайгаад уначихана ш дээ «монголоор биш». Тэгээд одоо тэр өмчтэй таеэний өмчтэй энэ хүн танаа өг ямар тан ойртуулаа хажууд нь зогсож байна. Ийм будооны юу гаргаж аваа. Тэгээд одоо би тэгээл бас халуураад болохгүй. Тэгээд би хэлээ ямар ямар учраас ийгэж байна аа гэсэн төрх муу байна итгэхгүй. Тэгээл халуураад дахин орой. Сүүлд нь одоо тэр хэдий хэдий түүнд хүрээдээ чи эдий түмэнд хүргэе. Зарзаа гаргаавал сайн болно оо гэж хэлээ. Ийгээл одоо тэрий очоод эрэгтэй нь дарга хүн чинь итгэхгүй очоод сонжооны улсууд «хятадаар ярив» тэр дансы нь. Тэгж бараад одоо дахиж одоо яагаа ш тээ. Дахиж одоо тэдий зоосондоо хүрч бараад энэ хүүгэд би эндээс засаад өгөө. Тэгээд тэр хүн чуеэнд ороод харина аа гэх. Тэгээд одоо жонон одоо бэргэндээ зоос үлдээгээд яваа ш тээ миний. Би тэр жил Утай мөрөнд байж байтар Утайгаас зоос буугаад тэгээд тэр эрэгтэй миний харжээсэн хотын төвийн машинтай ирээд бурханд онгод мөргөж ирээ ш тээ шүтөөнд. Тэгээд тэр эмэгтэй хүн мөнөө дуун фанде хийж байна. Тэгээд иймэрхүү учир байхнаа. Хийсэн буяны ажлууды ойлгож байна уу? Одоо хүний сэтгэл түгшмээр яадаг ш дээ. Заавал хэлж бас болохгүй ш дээ. Нэг юм асууж болох уу? Асуу даа. Юу асуух. Та тэгээд энэ бөө хүмүүс цагаан бөө, хар бөө хүмүүс гэдэг үү? Байдаг уу тийм? Одоо цагаан бөө хар бөө гэсэн чинь онгодын учир бас байна аа. Ийгвэл одоо цагаан бөөг нь бас одоо сүүлд одоо манай энд хорчин бөөнүүд бол одоо шарын шүтөөний юутай бас байна аа ийгэж. Шарын. Бурхан. Бурхан тахисаныг хэлж байна ш дээ. Би ч өөрөө бол одоо шар болоод одоо бүр юугий нь барьдаг гэсэн үг. Одоо ламын бурхан бас байна аа. Бөөний угаараа залгаж гарсан хүн гэж ийгэж. Энэ бас учиртай. Манай дээдүүл бол лам хүнтэй мэлзэр тавьсан юм. Тэгээд би ярьдаггүй. Тэгээд тэр бурхны тэгээд тэр олбог дэвсгэр бол ёстой. Доод дөөлтийхөн дөөд дөөлтийхөн заавал улаан юм уу хөх байдаг. Ийм юутай. Тэр олбог хүртэл хэлээ ш тээ. Одоо ямар ямар байна аа гэж. «оросоор ярив» Тануд мөнөө хайшаа явна аа. Бид одоо айлаар орно оо. Би энэ заахан боовы чамд өгье өө гэж санажээнэ. Мөнөөдөрхө хийв. Яахым бэ яахав зүгээр ээ. Би хамаагүй ээ би хамаагүй. Эний танд өгчихье өө. Өөрөө яахав хэдий ч бол өөрөө хийсэн юм болохоор. Зураг авч болох уу? Болно оо. Эд нарт хуваагаад өгчихье дөө. Өөрөө яахав дээ. Эсвэл одоо орой хоол «монголоор биш» өөрөө мэдээрэй. За за. Ийгэж шинэ юмгээ. Тэгэхгүй бол мөнөө чинь одоо «хятадаар ярив» Би одоо өөрөө хийсийн. Ямар их юм аваа юм бэ ямар. За за тэгье тэгье. Баярлалаа. Учиртай бол «монголоор биш» гэж байхгүй юу угаасаа. Та өөрөө хэлж байгаарай. За за тэгье тэгье за за. Зураг авч болно. Зураг авч та хэдүүлээ зураг авчих уу? Тэгчихье даа. Сууна уу? За за тэг тэг. Суугаад авхуулчих. Зогсоод авах юм уу даа? Та газаа авах юм уу, газаа авна уу? Модны сүүдэрт авна уу? Тэр дээл чинь муухай юу? Хаана зураг авах уу? Энд авна уу. Ажлаг гэрт авна уу. Тэг ажлаг гэрт авчих. Ажлаг гэрт авчих. Та дөрөв авчих. «оросоор ярив» Би эд хэдтэй татуулчихъя даа. Би авчихъя. Би нэг юугээ яагаад юу аваад ирье. Дагурская шаманка_Диктофон Али төгсөв. «оросоор ярив» Хайжижэ. Мөнөөдөр хайгаа ч үгүй завтай шүү. Миний «монголоор биш» үгүй болсон. «оросоор ярив» За Оля нэг хоёр гурав. Нэг хоёр гурав. За Соёлмаатай нэг татуулъя даа. За таны энэ чинь юу нь гарахгүй. Одоо гараа юу? Одоо гараа. Соёлмаа тэр юугий нь. Чи тэр хажууд нь гараа. За нэг хоёр гурав. Нэг хоёр татчихнээ. Нэг хоёр гурав. Би Соёлмаатай нэг татуулъя. «оросоор ярив» нэг хоёр гурав. Энийг дахин. Та нэг баригтий. «оросоор ярив» «монголоор биш»